De bezuinigingen op de psychotherapie hebben recentelijk in
de media al het nodige stof doen opwaaien. Voorstanders (psychotherapeuten en
andere betrokkenen) zijn van mening dat psychotherapie wel degelijk effect
heeft en dat de door het kabinet uitgevoerde bezuinigingen op dit gebied
uiteindelijk de maatschappij alleen maar meer ellende en hogere kosten zullen
opleveren. Tegenstanders vinden psychotherapie een overbodige luxe. Grote
afwezige partij in deze discussie: de psychiatrische patiënt en zijn/haar
dierbaren, direct getroffen door voornoemde bezuinigingen, maar indirect ook
door alle meningen die in het rond waren. Hoogste tijd dus, voor een reactie
uit deze hoek.
Om de gevoelens van de vele duizenden die zich op dit
moment in psychoanalyse of langdurige psychotherapie bevinden te verwoorden,
kan ik het beste een vergelijking trekken met de reguliere gezondheidszorg.
Wanneer je in de geestelijke gezondheidszorg met een blootgelegde ziel in de
steek gelaten wordt, is dat eigenlijk hetzelfde als wanneer bij een
openhartoperatie de chirurg halverwege zou weglopen omdat de patiënt zijn tijd
om is. En de reden? Bezuinigingen van zo’n 75 miljoen euro. Ter informatie, op
een rijksbegroting van zo’n slordige 50 miljard hebben we het in economische
termen over een afrondingsverschil.
Het lijkt langzaamaan
een hype te worden om psychotherapie af te schilderen als een bezigheid waarbij
verwende yuppen door onbekwame charlatans tijdens het navelstaren van alles
aangepraat krijgen op kosten van de gemeenschap. En om maar snel een einde aan
al deze aanstellerij te maken, mogen mensen met psychische problemen na 25
(angst- en stemmingsstoornissen) respectievelijk 50 sessies
(persoonlijkheidsstoornissen) zelf hun portemonnee te voorschijn halen. Met
name door deze zelffinanciering krijgt een en ander een beetje hobbyachtig
karakter.
Bij een hobby bepaal
je zelf je keuzes. Maar voor mensen die lijden aan ernstige psychische
aandoeningen valt er weinig te kiezen. Hun maatschappelijke positie is
ondermijnd. Ze zijn vaak niet in staat om zich in een werksituatie of wat voor
relatie dan ook te handhaven hetgeen de nodige ellende met zich meebrengt.
Psychotherapie zou voor hen na verloop van tijd een verandering teweeg kunnen
brengen met uiteindelijk een afname van hun psychisch lijden. Dit is
wetenschappelijk aangetoond.
Om van deze groep
mensen te verwachten, dat ze hun psychotherapie zelf gaan bekostigen, dat is
ronduit een lachertje. Mensen met ernstige psychische problemen verkeren eerder
in de bijstand dan in een riante financiële positie. De kosten van een
psychotherapeutisch consult van 70 euro vallen buiten hun budget. Zo’n
besteding is alleen weggelegd voor de beter gesitueerden, waarmee het er dus
wrang genoeg op gaat lijken dat geluk wel degelijk te koop is.
Zo’n 15 procent van
de bevolking wordt op een gegeven moment met een ernstige psychische aandoening
als een persoonlijkheidsstoornis of een langdurige depressie geconfronteerd.
Het deel van deze mensen dat met behulp van professionele psychotherapeutische
hulp tracht het leven weer op de rails te krijgen, zal met een aantal facetten
te maken krijgen. Het eerste aspect is professionaliteit. Geregistreerde
psychotherapeuten hebben een verplicht traject van opleidingen en ervaringen
achter de rug en dienen ook na registratie voldoende tijd te besteden aan
permanente educatie.
En hoewel er altijd
uitzonderingen zijn die de beroepseer aantasten past dit geheel niet in het
plaatje van een charlatan.
Het volgende aspect
is dat niemand door een psychotherapeut iets krijgt aangepraat.
Een goede therapeut
zal geen oplossingen aandragen, alleen de juiste vragen stellen. Door middel
van dit proces worden trauma’s, irrationele denkbeelden en ander psychisch leed
losgeweekt. Met als uiteindelijk doel dat de patiënt meer grip krijgt op zijn
bestaan. En dat is iets heel anders dan iemand iets aanpraten. Dergelijke
veronderstellingen zijn mijns inziens typerend voor hen die nog nooit een
isoleercel of een psychiatrische instelling van dichtbij hebben meegemaakt.
Voor de toekomst wens
ik alle direct en indirect betrokkenen een constructieve oplossing van de
problematiek van deze discussie toe. Bezuinigingen op het front van
psychotherapie betekenen voor een zeer zwakke en kwetsbare groep in onze
samenleving dat hen - vaak de enige -
kans op een ander, beter leven dan tot nu toe wordt ontnomen. Deze kans
wordt dan omgezet in een enkeltje naar de goot en daar zou het, bij handhaving
van dit beleid, wel eens heel erg druk kunnen worden.